Czy MLM to piramida? Prosty test, jak poznać różnicę

Kiedy kopałem fundamenty pod miejsce do siedzenia, o którym tak marzyła Lenka, dotarło do mnie jedno. Piramidę buduje się od szerokiej podstawy, gdzie ludzi jest najwięcej, aż po wąski czubek. I dokładnie tak ludzie widzą marketing sieciowy, kiedy o nim usłyszą.

Rozumiem to. Tyle że pytanie „czy MLM to piramida?” ma uczciwą odpowiedź i nie mieści się w jednym zdaniu. Przyjrzyjmy się więc temu porządnie.

Czy MLM to piramida?

Marketing sieciowy (MLM) nie jest piramidą, jeśli firma sprzedaje prawdziwe produkty prawdziwym klientom, a wynagrodzenie płynie głównie z ich sprzedaży i konsumpcji. Piramida to natomiast system, w którym wypłaca się przede wszystkim za pozyskanie kolejnych ludzi.

Wyrażenie „przede wszystkim” jest tu ważne. W każdym zespole ludzie są wprowadzani, to naturalne. Pytanie brzmi, czy to główny powód, dla którego system działa.

Kto twierdzi, że MLM to zawsze piramida, nie ma racji. Kto twierdzi, że piramidy w MLM nigdy nie ma, też nie ma racji. Zależy od konkretnej firmy i jej zasad.

Czym jest gra piramidalna?

Gra piramidalna to system, w którym człowiek płaci za możliwość uzyskania korzyści zależnych przede wszystkim od pozyskania kolejnych osób do systemu, a nie od sprzedaży lub konsumpcji produktów. W uproszczeniu: płaci się za to, że przyprowadzisz następnych.

Polska ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (art. 7 pkt 14) zalicza ją do praktyk rynkowych wprowadzających w błąd w każdych okolicznościach, czyli zakazanych bez względu na okoliczności. Wynika to z dyrektywy Unii Europejskiej 2005/29/WE.

Potocznie mówi się o niej także „samolot” albo schemat piramidy. Różne nazwy, ta sama zasada: na górze kilka osób, na dole wiele, a płacą ci z dołu.

Jak odróżnić MLM od piramidy?

Różnicę poznasz po tym, na czym system stoi: legalny marketing sieciowy stoi na sprzedaży produktów klientom, piramida na opłatach wstępnych nowych członków. Produkt w piramidzie to tylko przykrywka.

MLM i gra piramidalna: główne różnice

Obszar	Uczciwy marketing sieciowy	Gra piramidalna
Na czym stoi	Na sprzedaży produktów klientom.	Na płatnościach nowych członków.
Kto kupuje	Także klienci spoza zespołu.	Prawie wyłącznie członkowie systemu.
Wejście	Niskie, bez nacisku na duże zakupy.	Wysokie wejście albo obowiązkowy pakiet.
Za co się płaci	Za sprzedaż i prowadzenie zespołu.	Głównie za przyprowadzanie kolejnych.
Gdy nabór stoi	Produkty sprzedają się dalej.	System się zawala.
Prawo	Legalny biznes.	Praktyka zakazana.

Jaki jest prosty test, czy chodzi o piramidę?

Najprostszy test to pytanie, czy ludzie nadal kupowaliby produkty, gdyby przestali przybywać nowi członkowie. Jeśli tak, to handel. Jeśli nie, to prawdopodobnie piramida.

Ja dodałbym jeszcze kilka pytań. Pytaj zawsze, nigdy się nie wstydź:

1. Kto jest klientem? Czy są ludzie, którzy kupują produkt, ale niczego nie budują?
2. Za co płaci się wynagrodzenie? Każ sobie to pokazać na piśmie, a nie tylko na prezentacji.
3. Co muszę kupić? Czy zakup jest dobrowolny, czy „bez niego nie masz prawa do wynagrodzenia”?
4. Co się stanie, gdy skończę? Czy mogę zwrócić towar i jak?
5. Kto mi to mówi? Osoba, która mnie uczy, czy osoba, której zależy głównie na moim podpisie?

Jeśli chcesz drążyć głębiej, opisałem to w artykule Jak wybrać firmę MLM.

Jak wygląda zamaskowana piramida?

Zamaskowana piramida to system, który udaje zwykłą sprzedaż produktów, ale w rzeczywistości wypłaca głównie za nabór i obowiązkowe zakupy członków. Prawo i sądy oceniają dlatego rzeczywisty stan rzeczy, a nie nazwę na wizytówce.

Sygnały ostrzegawcze, na które warto zwrócić uwagę:

• Nacisk jest na to, ilu ludzi przyprowadzisz, a nie na to, komu produkt pomoże.
• Musisz kupować duże pakiety towaru, żeby „zostać w systemie”.
• Produkty są nieproporcjonalnie drogie i trudno, żeby ktoś kupił je poza zespołem.
• Nikt nie chce ci pokazać zasad na piśmie, tylko obiecuje.
• Naciskają, żeby decyzja zapadła od razu.
• Obiecują wysokie kwoty i szybkie wyniki.

Dwa ostatnie punkty są dla mnie najgłośniejszym alarmem. Uczciwy człowiek da ci czas i niczego nie gwarantuje.

Dlaczego ludzie mieszają MLM i piramidę?

Ludzie mieszają MLM i piramidę głównie dlatego, że obie mają strukturę, w której człowiek wprowadza kolejnych ludzi, i z daleka wyglądają podobnie. Także dlatego, że w przeszłości zdarzały się firmy, które przekroczyły granicę.

Gdy mówisz, że zajmujesz się marketingiem sieciowym, często słyszysz: „Aha, piramida.” Rozumiem to. Ludzie słyszeli o złych przykładach i nie chcą się sparzyć.

Moja odpowiedź jest spokojna: to uczciwe pytanie. Zasługuje na odpowiedź, a nie na obrażoną minę. Czym jest marketing sieciowy, opisałem w głównym artykule Czym jest MLM.

Najczęstsze pytania

Czy MLM to piramida?

Uczciwy marketing sieciowy piramidą nie jest, bo wynagrodzenie płynie ze sprzedaży produktów klientom i z ich konsumpcji, a nie z tego, że człowiek płaci za możliwość pozyskania kolejnych osób. System piramidy jest w Polsce zakazany. Jak jest w konkretnej firmie, musisz ocenić na podstawie jej zasad.

Czym jest gra piramidalna?

Gra piramidalna to system, w którym człowiek płaci za możliwość uzyskania korzyści zależnych przede wszystkim od pozyskania kolejnych uczestników, a nie od sprzedaży produktów. Na szczycie jest kilka osób, które żyją z wpłat tych pod nimi. Gdy skończą się nowi, całość się zawali.

Czym jest „samolot” i czy to piramida?

„Samolot” to potoczna nazwa jednej z odmian gry piramidalnej. Gracze wchodzą, każdy wnosi wpłatę, a nagrodę dostaje ten, kto jest na górze. Zasada jest ta sama co przy piramidzie: pieniądze płyną z wpłat nowych osób, a nie ze sprzedaży towaru. W Polsce taki model może podpadać pod zakaz systemów typu piramida.

Czy gra piramidalna jest w Polsce zakazana?

Tak. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym zalicza system piramidy do praktyk wprowadzających w błąd w każdych okolicznościach. W zależności od okoliczności organizatorzy mogą odpowiadać także karnie, na przykład za oszustwo (art. 286 Kodeksu karnego). Konkretny przypadek zawsze ocenia urząd, prokuratura i sąd.

Jak poznać, że firma jest piramidą?

Poznasz to po tym, że produkty sprzedają się prawie wyłącznie członkom, że musisz kupować duże pakiety i że płaci się głównie za nabór. Kolejny sygnał: nikt nie chce dać ci zasad na piśmie i naciska na szybką decyzję. Gdy masz wątpliwości, poproś o czas i skonsultuj się.

Więc MLM to piramida czy nie?

Piramida stoi na tym, że z dołu się płaci, a na górze się zbiera. Taras stoi na fundamentach, których nikt nie widzi, ale które udźwigną wszystko nad sobą.

Ja wolę taras. Tylko że przy nim trzeba dużo kopać.

Jeśli chcesz zobaczyć, jak robię to ja, umów się na prywatną prezentację. I śmiało pytaj o wszystko, także o to.

Źródła

• Ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (art. 7)
• Dyrektywa 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych
• Kodeks karny (art. 286, oszustwo)
• Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK)

Tom